Lekcja 18.07.2026 — daty, zaimki dopełnieniowe, dimostrativi i kolory

2026-07-18

#grammatyka #daty #zaimki #przymiotniki-dzierżawcze #kolory

Notatki

Daty — powtórka (quiz z datami historycznymi i prywatnymi)

• Pierwszy dzień miesiąca zawsze il primo (nie il uno) — dalej zwykłe liczebniki: il due, il tre, il quattro…
• Pełna data: il + dzień + miesiąc + rok, np. il dodici marzo 1909, il quattordici luglio 1410 (bitwa pod Grunwaldem).
• Rok sam w sobie z nel: nel 1928, nel 2015.
• Przy dniu zaczynającym się od samogłoski/8 skracamy il do l': l’otto agosto.

Ne vale la pena — używane wyrażenie na “warto” (nieodmienne, od czasownika valere, uproszczone na wyższy poziom — na razie zapamiętać jako całość).

Przymiotniki dzierżawcze + rodzina (powtórka)

• W liczbie pojedynczej przed członkami rodziny bez rodzajnika: mia sorella, mio fratello, mio padre, mia moglie.
• Wyjątek — loro: zawsze z rodzajnikiem, nawet w liczbie pojedynczej: la loro madre.
• W liczbie mnogiej rodzajnik wraca zawsze: i miei fratelli.
• ragazzo/ragazza i fidanzato/fidanzata (chłopak/dziewczyna, narzeczony/narzeczona) NIE liczą się jako rodzina — zawsze z rodzajnikiem: il mio ragazzo, la sua fidanzata.

Pronomi diretti — zaimki dopełnienia bliższego

• Zastępują rzecz lub osobę, dopasowują się rodzajem i liczbą do zastępowanego rzeczownika: lo (on/to, r.m.lp), la (ona/to, r.ż.lp), li (oni/te, r.m.lm), le (one/te, r.ż.lm), mi, ti, ci, vi (mnie, cię, nas, was).
• Przykłady: Parli il tedesco? — Lo capisco poco. / Guardi la TV? — La guardo con i miei figli. / Ti piace la carne? — Non la mangio.
• Z czasownikami modalnymi (potere, volere, dovere…) zaimek może iść przed czasownikiem modalnym albo doklejony do bezokolicznika: la posso aiutare = posso aiutarla.
• Przy doklejaniu do bezokolicznika ostatnia litera bezokolicznika odpada: aiutare → aiutarla, comprare → comprarli, cambiare → cambiarla.

Dimostrativi (questo/quello) i interrogativo quale

• questo odmienia się przez rodzaj/liczbę jak zwykły przymiotnik na -o: questo, questa, questi, queste.
• quello uzgadnia się z rzeczownikiem podobnie do rodzajnika (quel formaggio, quello yogurt, quella pizza).
• quale — “który/jaki”: in quale negozio…?, quali formaggi sono in offerta?, końcówka też się uzgadnia (quale / quali).

Kolory jako przymiotniki

• Trzy typy: kończące się na -o (odmienne przez rodzaj i liczbę), kończące się na -e (odmienne tylko przez liczbę), oraz niezmienne (invariabili): rosa, viola, blu, azzurro — te ostatnie nie zmieniają się niezależnie od rodzaju/liczby rzeczownika.
• blu to ciemny niebieski, azzurro to jaśniejszy, “niebo”.

Słówka